| Begoñako bazterrak Bilboko setioaren plano batean (1835) |
 |
 |
 |
| Berton - Begoñeraz | ||||||||||
| H.O.-k idatzia | ||||||||||
| osteguna, 2011 martxoak 31. 00:00 | ||||||||||
 Gauza jakina da Bilbok lau setio sufritu zituela lehenengo gerra karlistan (1833-1839), eta lauetan bere defendatzaileek eutsi egin zietela Don Karlosen osteek egindako erasoei. Oraingoan garai hartako plano bat dakargu eta bertan Begoñako bazter batzuk zehatzago ikusiko ditugu. Egia esan, Bilbok ia gerra osoa eman zuen blokeaturik. Espainiako armada 1833ko azaroaren akabuan sartu zen hiribildura eta karlisten altxamendua ia agorturik zegoela ematen bazuen ere, hilabete gutxi batzuk geroago haien zemaipean bizitzen ohitu behar izan zuten. 1835eko ekainean garaipenik garaipen zetorren Zumalakarregik Bilbo inguratu zuen. Beldurrak airean zeuden hiriburuaren defentsaren arduradunak, Ormaiztegikoaren aurrean ezer gutxi egin ahal izango zutelakoan. Baina, kontu ezaguna da, bala galdu batek hankan jo zuen Begoñako jauregiko balkoitik Bilbora begira zegoenean. Zegamako petrikiloarengana eraman zuten baina aste bigarrenean hil egin zen.Hala ere, karlistek erasoa jo zuten Bilboren kontra, eta menderatzeko zorian egon ziren. Ez zuten lortu, ostera, eta uztailaren 1ean, Espainiako armadaren indar gehiago etorri zirenean, karlistek setioa altxatu zuten. Ordukoa da testu honekin batera argitaratzen dugun planoa. Setio hartan karlistek eta liberalek menderatu eta gotortutako lekuak ageri dira. Guk Begoñako aldeari -planoaren behealdeari alegia- erreparatuko diogu. Kontuan eduki kolore ilunagoz agertzen diren eremuak karlisten esku zeudela. Horrela ikusita, argi dago zeinen estu hartu zuten erasotzaileek Bilbo orduko hartan. Alferrik, ordea. Gure eskuinaldetik hasiko gara. Ibai ondoan, uhartetxoa ikusiko dugu. Hori Uribitarte da, txoko honetan pare bat bider azaldu dugu bere istorioa: Begoñako lur eremua izan zen lehenengo, kanala induskatu zuten gero eta uharte –urbitarte, Bilboaldeko euskaran- bilakatu zen. Eta, azkenean, 1870ko hamarkadan, ibaiaren bide zaharra lehortu eta ibaiaz bestaldean gelditu zen, gaur dagoen lekuan. Begoñako ibarrean, Campo Volantin-eko zuhaiztia ikusten da, eta eraikin luze bat: sokak egiteko lantegia zen. Hori eta ondoko eraikinak (tartean Estufa izeneko bat) karlisten esku gelditu ziren eta oholez ahal bezain ondo gotortu zituzten, erasorako. Bidean aurrera, Bilbo aldera, liberalen lehenengo lubaki sendoa: San Agustin komentua (gaur egun Udaletxea dagoen orubean). Bertan eta inguruetako eraikin eta gainetan liberalek babeslekuak eta kanoiak paratu zituzten. Bertara iristen ziren Uribarritik zetorren bidea eta San Agustineko troka, gaur egun Etxebarriako parketik Gas plazara jaisten den aldatsa. Mallonako gainalde hori liberalen esku iraun zuen setio osoan. Lauki itxurako eraikina kanposantua da, eta bere ezkerrean Mallonako fortea eta eskuinean Zirkukoa esaten ziotena zeuzkan, laguntzaile. Handik metro gutxitara karlistak zeuden, bai eta Begoñako elizan, ondoko jauregian eta Landakoetxe etxe aldean ere. Bertan ikusten ditugu Bilbotik Begoñara igotzen zen bidea, Egirleta-Santo Domingora doana, Iturribideko troka eta ‘camino real’ izenarekin, herritarrek Zabalbide esaten ziotena. Zabalbiden Landaberde Eta Zabalbiden, hain justu, karlisten beste posizio gotor bat ikusten da, Landaberde baserriaren ondoan. Bertan hiru bateria paratu zituzten. Haiei aurre egiteko, Bilboko defendatzaileek Solokoetxeko bateria antolatu zuten. Azkenik, Atxuri aldea ere babestu zuen Espainiako armadak, Gizakunde komentua gotorturik eta inguruan, Ollerias eta Miraflores aldean bateriak kokaturik. Karlisten esku zeuden Larreagaburu (el Morro) eta Pontoiko errota eta okindegia (egun Abusu ikastola), hilabete bi lehenago egindako erasoan erre zirenak.
Powered by !JoomlaComment 3.26
3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."
|
||||||||||
