|
 Munduko txapelduna da iaztik eta horregatik darama ortzadarra maillotean. Eskuineko pedalari soilik eraginez, curriculum luzea osatu du Victor Hugok. Tartean ditu hiru paraolinpiada, eta Londres 2012 jomugan. Hamaikatxo lan egindakoa da gutxitu fisikoak, beraien ingurunea, erakundeak eta politikariak kontzientziatzen, Venezuelan hasita Santutxuraino.
Iaz Italian eskuratu zenuen gutxituen mailako munduko txapela errepideko modalitatean. Nolako esperientzia izan zen?
Hunkigarria, benetan. Aurretiaz eginiko lana funtsezkoa izan zen. Nire emazte, seme, lagun eta Santutxuko Txirrindulari Elkartekoei zor diet dena. Elkartekideak dira nire erbiak. Astegunetan eta asteburutan irteten gara entrenatzera, eguzki zein euri egin. Asier Zuazagari eskaini diot txapela astean hiru bider entrenatu, jarraipena egin, zuzendu, taktikak sortu eta motibatzeagatik. Motibazioa ezinbestekoa da pasioz beteriko kirola den bizikletari erantzun ahal izateko.
Joko paraolinpikoetan eskarmentu handia duzu.
Sidney 2000an hamargarren geratu nintzen. Ni orduan Venezuelan borrokan ari nintzen gutxituen eskubideen alde. Estatu osoa zeharkatu nuen babes eske. Pertsona Gutxituentzako Integraziorako legeak hamaika urte eman zituen eztabaidan; gobernuaren interes falta nabaria zen. 2007an Bordeleko munduko txapelketako proban sailkatu nintzen Beijing 2008rako. Ez nuen podiuma egin Beijingen, bederatzigarren heldu nintzen. Lehen aldiz buruko paralisia dutenen kategoria eta anputazio ezberdinak diutuztenena batu eta elkarrekin lehiatu ginen.
Zein egoera bizi du gutxituen goi mailako kirolak?
Azken 12 urteetan aurrerapen izugarria izan du. Txirrindularitza paraolinpikoak lortu dituen markak, materialak, maila… izugarria da. Nazioarteko Txirrindularitza Batasunaren esku dago arautegia eta, besteak beste, dominak jasotzen ditugu Munduko Txapelketetan.
Noiztik bizi zara gure artean?
2005ean Bizkaiko Paraolinpiar Birara etorri eta Bilborekin maitemindu nintzen. Aldaketa prozesuan murgildurik ikusi nuen hiria, eraldaketa gosez, eta horrek erakarri ninduen. Ibaia eta mendiak ere gustatu zitzaizkidan. Venezuelako nire herriak antzeko topografia du. Taldea bueltatzean, bakarrik geratu nintzen. Lau hilera Baque enpresaren laguntzarekin Europako Txapelketara joan nintzen tituluari eustera eta brontzearekin itzuli nintzen.
Kosta al zitzaizun egokitzea?
Diru apur bat ekarri nuen eta burokrazian xahutu nuen guztia. Gutxitu fisikoen txartela ateratzeko Madrilera joan behar izan nuen. INEMeko txartela dela eta ez dela, arazo gehiago. Ez da erraza azkar egokitzea. Aldi bateko lanak egin nituen. Erronka handia izan da eta azkenean kostata lortu dut aurrera egitea. San Inazion eta Autonomia kalean bizi izan naiz eta azken hiru urteetan Santutxun. Jendeak geroz eta gehiago ezagutzen nau.
Bizi daiteke kiroletik?
Bizi daiteke, baina komatxo artean. Nik familia aurrera ateratzea lortu dut, nire semeei ikasketak ematea. Erakunde batzuk babesten naute, batzuk urte betez, sei hilabetez beste batzuk. BAT eta Saiatu fundazioen bekak, txirrindularitza etxeen laguntza eta jendearen parte-hartzea lortu dut. Denak ari dira krisiari buruz hizketan, baina ez dago krisirik. Bestela nik ez nukeen ezertxo ere egingo. Gutxituon bizitza ez da amaitzen berehalakoan. Gutxitua izatea ez da traba barre egiteko, hanka sartzeko eta bizitzeko. Babesa behar dugu, bakarrik ezin zaitezke inora heldu.
Erorketarik izan al duzu?
Bizikleta gainean jarri nintzen lehen aldian jausi nintzen lehenengoz. Lasterketetan hainbat erorketa larri izan ditut. Italian, iaz, ospitalean egon nintzen. Venezuelan, aspaldi, auto batek harrapatu ninduen. Jainkoari eskerrak hemen nago. Kolpe asko jaso dut eta minak pilatu egiten dira gorputzean.
Ikasten ere ari zara.
Kirol zuzendari titulua atera nahian ari naiz. Horrela adin ezberdinetako atletak entrenatzeko aukera izango dut.
Gidariek geroz eta gehiago errespetatzen al dituzte txirrindulariak?
Istripuak daude eta egongo dira gidari mozkorrengatik edo txirrindulariak traba garela pentsatzen duen jendeagatik. Errepidean tokatzen zaizun gidariaren esku dago zortea. Abenduan, esaterako, Santutxu Txirrindulari Elkarteko kide bat hil zen Unben. Halere pribilegiatuak zarete. Bizkaiko eta Euskal Herriko gidari gehienek jarrera baikorra dute txirrindulariekin, eta aurreratzean, ibilgailu bat bagina bezala egiten dute. Beti izango dira salbuespenak. Hobe da gidari oldarkorrak sahiestea, aurre eginez gero, beste egunen batean okerrago joka dezake. Txirrindulariak ez du karrozeriarik, hezurrezko egitura baizik, eta atzera bueltarik ez duen mina har dezake. Errepidean kristalezkoa da txirrindularia.
Santutxu eta Bilbo, prestatuta al daude gutxitu fisikoentzat?
Beno, tira… espaloietako baldosak labainkorrak dira eta makulua, gurpil-aulkia zein protesiarekin abilenarentzat oso garrantzitsua da zoru ez labainkorra izatea. Are gehiago Santutxu bezalako auzo aldapatsu batean. Adineko asko jausten da kalean. Segurtasun gehiago izateko eskubandak jarri beharko lirateke, non heldu izateko.
Zein beharrizan nagusi dute gutxitu fisikoek gaur egun?
Etxebizitza arazo handia da gutxituontzat. Etxera sartu eta irten gure kabuz egiteko aukera bermatu behar zaigu, inoren menpekotasuna ez izateko. Baina Bilboko etxe asko zaharrak dira, sarrera estuak eta eskaileradunak dituzte eta igogailurik ez. Egokitu egin behar dira. Gobernuaren laguntza behar dugu. Gutxituek ez dute independizatzeko aukerarik.
Zein erronka duzu aurrera begira?
Uztailean munduko txapeldun titulua defendatuko dut eta hori baino lehen Frantzia, Kanada eta Espainiako proba puntuagarrietan parte hartuko dut. Estatu mailako hiru probetan ariko naiz eta baita klasika eta herrikoietan ere. Inoiz ez da hurbilenekoekin kontaktua galdu behar.
|
