Mediaberri.com

Inuit herriak hamaika tonu desberdin antzematen ei ditu gainerako gizakiek zuria deritzoten kolorean. Munduak, izan ere, bizkarra eman die mapen muturretan azaltzen diren lurralde izoztu horiei, han gerta daitekeena guztiengan eragina duela ahaztuta. Hego poloa eta Ipar poloak ezagutzeko garrantziaren jakitun eta nazioartean poloen urtea ospatzen den aitzakiarekin, Bidaiatu poloetara izeneko jardunaldiak antolatu ditu Bilboko Alondegiak. Horregatik, maiatzaren 17ra arte, zientzialarien hitzaldiak, esperimentuak, bisitak eta proiekzioak egingo dituzte Bizkaia plazan eraiki duten karpan.

Antolatutako ekitaldiak mundu guztiari zabalik dauden arren, gaztetxoentzako egitaraua prestatu dute, erakusketa eta esperimentuei dagokienez batez ere. Horregatik, Bilbo eta inguruko ikastetxeetako DBHko mila ikasletik gora egingo dute poloak ezagutzeko bisita. Bertan, Euskal Herriko Unibertsitateko zientzietako doktoregaiak izango dituzte gidari. Hiriko erdigunean jarritako karpan erakusketa ikusgarria prestatu dute, Ipar poloa, Hego poloa: Lurra alerta egoeran! izenekoa. Horren helburua da, noski, gazteei ohartaraztea klima aldaketak poloetan duen eraginaz, eta, aldi berean, horren ondorioek mundu osoan sortuko dituzten kalteez.

IKUS-ENTZUNEZKOAK. Ozeano Artikoaren inguruan bizi den inuit herriaren berri izango dute erakusketa bisitatzera joaten direnek, esaterako, haiek eginiko kanoa eta arpoia ekarri dituzte Bilbora. Ion Erreak, egunotan begirale lanetan ariko diren doktoregaietako batek azaldu zuenez, inguru hartan egurra oso material eskasa da, «itsasoan aurkitutako enborrak baino ez dituzte», eta, horregatik, «ehizara ateratzen direnean armak haustea saihestu behar dute». Hori lortzeko sistemak garatu dituztela azaldu zuen, arpoiaren punta beste material batekin egiten dute, eta «tona bat pisatzen duen mortsaren kontra egiten dutenean, hori baino ez da apurtzen». Erreak dioenez, ehizarena da bisitan doazen umeek «gehien atsegin duten istorioetako bat».

Ikasle batzuek «interes handia» dutela esan zuen begiraleak atzoko bisitetan. Galdera interesgarriak egin zizkioten, «Antartikari buruz eta kontinenteen mugimenduen inguruan, esaterako» eta ikasleekin sortzen den hartu-emana «oso polita» dela gaineratu zuen. Esperimentuekin, bestalde, «primeran» pasatzen dutela azaldu zuen, «nitrogeno likidoa oso ikusgarria baita, lore bat izoztu eta nola desegiten den ikusten dute». Izozmendiak zergatik dauden igerian ere ikasten dute ikasleek bisitan. Erakusketaren beste atal batean, ikertzaileek poloetan erabiltzen dituzten kanpadendak ikus daitezke, iglu motakoak.

Horrekin guztiarekin batera, poloei buruzko informazioa eskaintzen dizkieten panelak eta pantailak dituzte karpa osoan zehar. Klima aldaketa zer den eta bere ondorioen berri gazteen artean zabaltzea da erakusketaren helburuetako bat, eta «nerabeak badira ere kontzientzia hartzen» dutela uste du Erreak, «gaur egun askotan azaltzen da gaia komunikabideetan, beraz, klima aldaketa badela badakitela esango nuke». Zientzialaria den aldetik, bestetik, begiraleak oso garrantzitsua deritzo dibulgazioari, «zientzia kalera atera behar dugu».

Askotariko euskarriak erabili dituzte poloen bizimodua eta ingurunea Bilbon irudikatzeko; izan ere, erakusketarekin batera, dokumentalak, filmak eta ordenagailu programak eskainiko dituzte egunotan. Horrekin batera, liburuxkak, umeentzako jolasak eta bestelakoak prestatu ditu Alondegiak. Erakundeko kontseilari delegatu Marian Egañak atzoko aurkezpen ekitaldian esan zuenez, «munduko geopolitikan zeresan handiko tokiak» izango dira poloak, eta, hartara, «eztabaidak eta ikerketak bere biziko garrantzia izango du poloetan».

Lurralde izoztuetan ikerlanetan edota espedizioetan aritu direnen hitzaldiak egingo dituzte egunotan, Ramon Larramendik, Jose Carlos Tamayok eta Juanjo San Sebastianek, besteak beste. Horrez gain, inuit herriaren kultura ekarriko dute, Tanya Tagaq kantariaren esku, Ugarte anaien txalapartarekin uztartuko baitu bere ahotsa.

«Zer hobetuko zenuke Etxebarriko jaien antolakuntzan? Zeintzuk jarduerak proposatuko zenizkieke batzordekoei?». Halako itaunak dituen galdetegi bat jaso dute egunotan Etxebarriko (Bizkaia) biztanle guztiek jai batzordearen partez. Helburu nagusia, noski, herriko jaien inguruko iritziak eta proposamenak biltzea da, «ahalik eta pertsona gehien asetzeko prestatu beharreko jaiak» egiteko, hain zuzen ere. Egitasmoak, halaber, festen inguruan izaten diren ika-mikak isildu nahi ditu. Aitor Romeo Udaleko kultur teknikoaren esanetan, «urteotan ohikoa bihurtu da jaien inguruan saltsa eta eztabaidak egotea; batzuek diote ez direla haien gustukoak, eta besteak kexu dira zaratak edo dena delakoagatik».

Urtero, herriko elkarte eta bizilagunek osatzen dute jai batzordea, baina, «batzordea edozein dela eta jaiak modu batean zein bestean eginda, kexak izaten dira beti». Festak antolatzeko bilerak aspalditik egiten dituzte Etxebarrin, baina, aurten lehenengo aldiz, sei puntuko galdetegi bat bidali zaie herritar guztiei, «guztien parte-hartzea bermatzeko». Postontzietan ez ezik, etxebarritarrek Udalaren webgunean eskuratu ahal izango dute dokumentua. Erantzuna jai batzordeari helarazteko, era berean, posta elektronikoa eta eraikin publikoak izango dituzte aukeran, CIME informatika zentroa eta San Antonioko liburutegia.

Galdera nagusia jaien dataren ingurukoa da; izan ere, hiru proposamen ditu batzordeak. Romeok esandakoaren arabera, askok «inguruko herrietako jaien itzala kontuan hartzekoa dela diote eta beste batzuk uztailaren bukaeran oporretan doazela». Santiago, Santa Ana eta San Inazio; hiru zaindarien egunen arabera mugitu dituzte jaiak egutegian azken urteotan.

PARTE-HARTZEA. Maiatzaren 5era arteko epea eman dute proposamenak biltzeko, orduan jakingo dute jai batzordearen ekimenaren bigarren zatia gauzatzen den, «jendearen erantzunak jasotzea». Herritarren parte-hartzea, «hitz polita izateaz gain, gauza zehatzetan gauzatu behar da», kultur teknikariaren ustez, eta Etxabarriko politikariak «joera horrekin sentsibilizatzen» hasiak direla dio. Duela urte batzuk ekin zioten halako gaiak herritarren iritzia eskatuta jorratzeari, aparkalekuekin hain zuzen.

Internet horretarako «lanabes aproposa» bilakatu da, Romeoren ustez, eta «erabiltzaile kopurua handitu ahala, eraginkorragoa izango da». Jaiei buruzko proposamenak zenbatek bidaliko dituzten ikusteke dago, «ontzat jo arren, askotan utzikeria nagusi delako». Iritzia emateko aukera, behintzat, badute Etxebarrin.

Gustuko dut Kerobiaren musika. Ezer gutxi nekien haiei buruz Matrakarako elkarrizketa egin behar izan nien arte. Atseginez entzun nuen haien bigarren diskoa zen Rose Escargot eta gogoa daukat euren lan berria entzuteko. Guzti honegatik poztu naiz SGAE laga eta proiektu berriari askatasunez ekingo diotela jakinda. Hiru zatitan banatuko dute Materia organikoa eta gainerekoak diskoa eta, haien webgunearen bidez, doan banatuko dute. Nahi duenak diruz lagunduko du taldea eta, noski, kontzertuetatik lortuko dute nola bizi. Nik behintzat, zortea opa diet. Hona hemen kaleratu duten komunikatua:

Kaixo guztioi,
Hitz hauekin, Kerobia taldeko partaideok murgilduta gauden proiektu honen berri eman nahi dizuegu. Proiektu berritzailea da forma eta edukian eta batez ere, ilusio handiz eta lan handiz burutzen ari den egitasmoa.

2007ko azken egunetan, Rose Escargot diskoko girako kontzertuak jotzeari utzi genionetik iragartzen ari dugu 2008ko Apirilean gure lan berria kaleratuko genuela. Lan honen lehen eta berezitasun nagusia TRILOGIA bat dela da. Hau da, orain kaleratuko den lana, hiru diskoko lehen zatia baino ez da. Disko hauetako bakoitzaren iraupena 20 minutukoa da, lan osoak 60 minutu inguru iraungo duelarik (disko arrunt bat baino luzexeagoa). Trilogia honetako ale bakoitza, denboran espazio batekin kaleratuko da; lehenengoa 2008ko apirilaren 29an, bigarrena 2009ko Otsaila partean eta hirugarrena 2009ko Urriaren inguruan. Beraz, urte eta erdiko epean kaleratuko da trilogia osoa.

Hirukote honek, ardatz nagusi bat izango du dena kontextualizatzen, eta hildo nagusi hori kontenedoreak dira. Horrexegatik trilogiaren lehen diska Materia organikoa eta gainerakoak deituko da, hurrengoak paper eta kartoiei eta plastikoei egongo direlarik zuzenduak. Bizitzan zehar gauzak eta momentu ezberdinak erabili, gorde edo ezeztatzen ditugu. Han jasotzen dira jendeak ahaztu edo kontsumitu dituen gauzak, ideiak... Norberaren unibertsoaren fitxategi bat bilakatzen da, apalategi soil bat almazen batean, bizitzaren zatiak dituelarik stock moduan. Horrexegatik aukeratu dugu kontenedorearen ideia, begirada bat bota nahi diogulako horri guztiari. Zer aurkituko dugu, zer ikusiko dugu kontenedore ezberdinetan? Guzti hau isladatuko da lan ezberdinetan.

Edukiaz aparte, forman ere aldaketa asko daude. Hasteko lan hau Kerobiaren autoprodukzioa da. Bere zirgilu propioarekin kaleratutako lana. Gainera SGAEtik geure burua bajan eman dugu. Proiektu berri honen filosofiarekin bat ez datorrelako eta beraiek betetzen duten funtzioarekin eta lanarekin bat ez datozelako, gure aurreko diskoen etekinei uko egin diogu eta hemendik aurrera SGAEtik kanpo lan egiteko asmoa daukagu.

Era berean, gure musika eta autoprodukzioa izanik, libreki erreproduzitzeko aukera eman nahi diogu entzule guztiei, beraz disko osoa, kalitate onean, audio, irudi eta datu guztiekin libreki jendeak web orrialdetik hartu dezan utziko dugu. Gure lana edonork dohainik jeisteko aukera dagoen arren, bakoitzak gure lana baloratu eta gure proiektu honetan laguntzeko dirua aportatzeko aukera izango du, proiektu hau bere osotasunean burutzeko aukera emateko eta hori aurrera eramateko medio nahikoak ahalbideratzeko.

Honekin batera, ohi den bezela, gure lana dendetan ere erosteko aukera izango da GOR disketxeak banaketa egingo duelarik, baina esan bezela internetek hartu duen indarra ikusita, disko berriarekin batera gure web orrialde berria martxan jarriko da. Bertan, abesti eta material guztia jeisteko aukera emateaz gain, kontenedoreen kontzeptua isladatu eta informazio guztia eskeitzen saiatuko gara, jadanik martxan dagoen eta indartzeko asmoa dugun BLOG-aren funtzioarekin batera.

Guzti hau azalduta, gure trilogia honen lehen lana Apirilaren 29an aurkeztu dugu prentsaurreko batean. Ordurako dendetan egongo da eta gure web orrialde berria zabalik izango da deskarga eta informazio guztiarekin. Era berean lan berri hau zuzenean ere aurkeztuko dugu, Apirilaren 30ean hasi, eta Iraila amaierarate iraungo duen kontzertu epean. Aurrerapen moduan Asteroideen antzokian artista eraila abesti berriaren bideoklipa ikusgai jarri dugu.

Inflazioa eta bestelako adierazle ekonomikoak mendi, baso eta paisaiekin trukatu ditu Iñaki Rekaldek (Bilbo, 1968), eta gustura dago aldaketarekin. Iazko irailean hartu zuen Euskal Herria eta El Mundo de los Pirineos aldizkarietarako erredakzioa bere gain, eta, orain, zuzendaritzaren ondoko kargua hartu berri ditu. Jauzia emateko arrazoiak baditu, «bidaiei buruzko aldizkariak dira, fisikoak zein literarioak, eta bidaiak, beti, %90 planifikazio dira eta %10 abentura». Hamar urtez ekonomiari buruz idatzi ondoren, planifikazioaz badakiela uste du, «horixe da nire lana». Irakurleari dagokio «abenturaren zatia».

Ehunekoetan adierazteko joera ez ezik, bestelako ohiturak gorde ditu Empresarios del Pais Vasco eta Estrategia Empresarial agerkarietan aritutako urteetatik, «ezinezkoa dut egunkari bat hartzea lehenengo ekonomiako orriak begiratu gabe». Rekaldek ez du nahi, alabaina, inork bulegotik mendira atera berria denik pentsatzea; izan ere, kirola eta mendia betidanik izan ditu gustuko, «mendizalea naiz txikitatik; zaletasun gisa daukat». Gurasoak Arratiakoak ditu, baina Bilbon jaio zen Rekalde; Eskolapioetan ikasi zuen eta, bertan, Mikel Deuna eskaut taldean izan zen, «10 urterekin hasi eta 16 bete arte izan nintzen, horrela izan zuen mendi nagusiekin lehen harremana, haiekin ezagutu nituen lehenengo aldiz Pirinioak».

Eskaut taldea kristaua zen, eta berak ere, halabeharrez, kristaua izan behar zuen. Orain, ordea, ez du inolako federik erlijioan, «gauza askotan sinesten dut, baina jainkoetan ez». Filosofiarekin harreman hobea dauka, «bizitza bidaia dela» dio eta bizitzeko zein bidaiatzeko modu bi daudela uste du, «batzuetan bidaiari izan behar dugu eta, inoiz, turista izan behar da». Edonola, bidaiatzeak inplikazioa dakar, eta, alde horretatik, zalantzarik ez du, «bizitzan bidaiaria naiz».

EZAGUTU. Erabat planifikatutako bidaiak ez ditu atsegin bilbotarrak. «Ez dut nahi inork esatea zer egin behar dudan ezta zein ordutan joan behar dudan museo batera». Kalean norbere kontura ibili eta jendea ezagutzea, hori da «herriak ezagutzeko modu bakarra; hoteletik ontzira egiten dutenek ez dute ezer ikusten». Mundu osoan zehar bidaiatuz, hainbat toki ezagutu ditu: New York, Laos, Kanputxea eta Vietnam, besteak beste. Egiptora egin du azken bidaia neska-lagunarekin, eta, bidaia haien kabuz eginda, gustura ibili direla dio.

Euskal Herria aldizkarian, Bidaiatzeko Lerroak deritzona eskaintzen dituzte bi hilabetean behin, irakurleek haien abentura bizi dezaten. Mundua ezagutzeko, bestela, «abenturarako zabalik» egotea da funtsezkoena, «gogoa izatea azken finean», baina planifikazioa ere ezinbestekoa dela berresten du arriskuak kontrolpean izateko. Bestelako bidaiak egiten ditu Rekaldek, eta, noski, zuzentzen duen aldizkarian eskaintzen ditu halakoak, «Euskal Herria ezagutzeko» egiten diren beste horiek.

Bertokoa ondo ezagutu gabe atzerrian egondakoak daude, «gehienok egon gara Moskun baina ez Nafarroako bihotzean». Horri, «gure herriko lurraldearen %60 berdea denean», penagarria deritzo. Berari ere gertatu zaio, «lagunak datozenean nora eraman ez dakigu». Gehienetan kostaldea hautatzen dute, «Bermeora, esaterako, leku ezagunak besterik ezagutzen ez delako, hiruzpalau toki eta hiriburuetara besterik ez goaz». Gabezia horri aurre egiten saiatzen dira aldizkarian, «Euskal Herrian leku izugarriak daudela ezagutarazteko». Bidea erraztea da haien ardura, «gako batzuk eta mapak» ematea, baina abenturan murgiltzeko erabakia norberarena da.

Gasteiztar batek izan zuen sexuaren aretoa Euskal Herrira ekartzeko ideia, iaz egin zuen lehenengo aldiz eta bigarrenez zuzentzen du aurten Euskalsex Carlos Resak. Euskalduna ez bada ere, pornografiaren industrian euskararen erabilera sustatzea jarri zuen iazko aretoaren helburuetako bat, «eremu honetan normalizazioa lortzea zaila da, baina gutxieneko ahalegin batzuk egiteak ez du esfortzu handirik eskatzen, aretoko saltokiak eta kartelak euskaraz jartzea esaterako». Sex-shop denden eta ekoizleen artean euskara sustatzen saiatzen dela dio; baina, gehienetan, ez du gauza handirik lortzen, «enpresa pribatuak dira eta ezin duzu askorik egin».

Horren harira, euskarazko sexu hiztegia sortzen saiatu zen aurreko Euskalsex aretoaren harira, baina ez zuen arrakasta handirik izan;«webgunean ekarpenak egiteko aukera eman genuen; ez zen lagun asko animatu, ordea». Beste egitasmo bat ere gauzatu nahi izan zuen, film pornografiko bat euskarara bikoiztea. Orduan ezinezkoa izan zitzaion lana burutzea, «Euskalsexera eramateko denborarik ez genuen izan». Aurtengoan lortu dute, ordea, lo«burugogorra naiz eta oraingoan bai egin behar zela erabaki nuen».

Marranas con ganas, Resaren arabera, Euskal Herrian filmatutako lehenengo film pornografikoa izan zen. 2003ko udan grabatu zuen Gasteizen, Divafilms ekoiztetxearekin. Huraxe bera da aurtengo Euskalsex aretoan euskarara bikoiztuta aurkeztu dutena. Aretoaren webgunean ikus daiteke euskaratutako filmaren aurrerapen txiki bat eta, asteburua osoan, Barakaldoko pabiloian salgai jarri dute, Producciones Xfilmsen saltokian.

Resak Bartzelonako areto erotikoan lan egin izan du, eta eredu horri jarraituta pentsatu zuen Euskalsex bezalako jaialdia Euskal Herrira ekartzea. Berez, kazetaria da, baina duela urte batzuk, Gasteizko nazioarteko zinema jaialdian proposamen bitxia egin zioten, «sexua eta zinemari buruzko mahai inguru bat zuzentzeko eskatu zidaten eta onartu egin nuen». Egun horretan, gainera, aktore eta zuzendariekin hitz egin eta film pornografiko bat grabatzera animatu zuten, «aurrekontu handirik ez zela behar eta dibertigarria izango zela sinetsarazi zidaten».

LAGUNTZARIK EZ. Euskarazko ekoizpenek diru laguntzak izaten dituzte, baina Marranas con ganas euskaratzeko ez dute inolako laguntzarik izan; «saiatu ginen , baina esan ziguten ez zegoela ezer egiterik». Mota honetako lanak ekintza pribatuekin aurrera atera dira betidanik, «Eusko Jaurlaritzak ez du pornografiarekin zerikusirik nahi». Katalunian ere, Resak dakiela, ez dago halako filmak bikoizteko diru laguntzarik; baina bai, ordea, film erotikoak katalanez egiteko laguntzak, «nik ezagutzen dut lortu izan duenik».

Zazpi laguneko taldeak hartu zuen filma euskaratzeko lana, Jose Miguel Villaltak zuzenduta. Bilbon bikoiztu zuten, eta bitxikeriak sartu dituzte jatorrizkoaren gainean; «sexu eszenetan, aurpegiak ikusten ez direnean, ohean adierazten diren esapideak sartu ditugu».