Mediaberri.com

Hamarkada inguru igaro da Napster izeneko softwareak P2P sareen
iraultza abiatu eta, horrekin batera, musikaren industria birsortzera
eraman zuenetik. Mp3 algoritmo ezaguna izan zen, alabaina, iraultza
horri ateak ireki zizkiona, musika Interneten zabaldu ahal izateko
moduan eskaini zuelako lehen aldiz. Urte gutxiren buruan, sarean
ibiltzen direnen kopuru handi batek ohikoa du kantu bat Interneten
bilatu eta doan eskuratzea. Iaz, SGAEren arabera, 1.200 milioi kantu
deskargatu ziren Espainian sortzaileei ezer ordaindu gabe.

Teknologia berriek ekarritako testuinguru berriaren aurrean, disketxeen
jarrera aspaldiko diskogintzaren industriari eusten saiatzearena izan
da, baina, urtetik urtera, aurkari garaitezinaren aurrean daudela ikusi
dute. Bitartean, musika saltzeko eredu berriak proposatu izan dituzte,
Apple konpainiaren iTunes Store dendarena, besteak beste. Bost urte
dira Steve Jobsen enpresak musika digitala saltzeko webgunea martxan
jarri zuenetik bere Ipod ezaguna, munduan gehien zabaldutako Mp3a,
kantuz hornitzeko asmoz. Urteotan, 5.000 milioi abesti baino gehiago
saldu ditu sagartxoaren enpresaren Interneteko dendak eta, egun, musika
ez ezik, audio liburuak, bideoklipak, filmak eta bestelakoak saltzen
ditu, arrakasta handiarekin gainera.

Applek musika digitalaren salmenta guztien %80 bereganatzen du eta
iPhone bezalako tramankuluen arrakasta ikusita, telefono berriaren
milioi bat ale saldu ditu egun gutxitan, ez dirudi merkaturaren gaineko
kontrola laster galduko duenik. Aurkariak, alabaina, dozenaka dauzka,
Industria Fonografikoaren Nazioarteko Federazioak (IFPI) zabaldutako
datuen arabera, 500 saltoki inguru dago sarean gaur egun, duela bost
urte 50 bat zirenean. Appleren apustuak, alabaina, ez du parekorik
izan, orain arte behintzat. Mp3a entzuteko teknologia (iPod),
ordenagailuan musika entzun eta kudeatzeko softwarea (iTunes) eta
saltokia (iTunes Store) batera garatu ditu, milioika erabiltzaileen
harrera bikainarekin. AEBetan, AT&T telefono konpainiak arazoak
izan ditu iPhone 3G berriak martxan jartzeko, esan zuenez, erabiltzaile
gehiegi ari zelako iTunes zerbitzura aldi berean konektatu nahian.

Musika digitalaren hazkundea. Dendak ez ezik etekinak ere hazi dira musika digitalaren merkatuan.
IFPIren iazko txostenak 2.900 miloi dolarreko (2.000 milioi euro
inguru) irabaziak jaso zituen, aurreko urtean baino %40 gehiago. Doan
deskargatutako kantuak askoz gehiago badira ere, 2007an 1.700 milioi
abesti saldu ziren Interneten, %53 gehiago 2006ko kopuruekiko.
Interneten eta sakelako telefonoen bitartez erositako kantuak,
dagoeneko, mundu osoan saldutako musikaren %15 dira. 2004an %2 besterik
ez ziren eta 2006an, aldiz, %11ra igo zen portzentaia. Munduko zenbait
herrialdeetan leku garrantzitsua dauka musika digitalaren merkatuak,
AEBetan, esate baterako, saltzen duten musika guztiaren heren bat
sarean edo telefonoen bidez zabaltzen dute eta Hego Korean, berriz,
%60tik gora daude kopuru horiek.

Musika sortzaile, konpositore eta editoreen Frantziako elkarteak
(Sacem) ere aitortu du legezko musika deskargen kopurua gora doala eta,
ondorioz, jabetza intelektualari eskubideari dagozkion diru sarrerak
era handitu direla. 2006an ia 2 milioi euro jaso zituzten horren truke,
aurreko urtean baino %150 gehiago. Sakeleko telefonoetatik eskuratutako
doinu eta abestien truke, berriz, 5,4 milioi euro bildu zituzten. Disko
konpaktuen salmentak, bitartean, behera egin dute, munduko herrialde
gehienetan bezala. Espainian, 2007an, %22,7 jaitsi ziren CD euskarrian
saldutako kantu bildumak, baina musika digitalaern merkatua %24,3 hazi
zen.

Erosteko bideak aldatu dituzten bezala, musika entzuteko ohiturak
aldarazi dituzte iTunes eta enparauek. Aspaldiko disko konpaktuekin,
talde edo bakarlarien lana osorik erostea beste aukerarik ez zegoen
baina, orain, abesti bakoitzaren 30 segundu aldez aurretik entzun eta
entzuleak gustuko dituenak bakarrik erosteko aukera dauka, euro baten
truke gehienetan. Baina diskoak eskuratu daitezke ere Interneteko
saltokietan. Alicia Keys kantariaren No one lanak 200.000 ale
digitaleko salmentak izan zituen iaz.

Eredu berrien bila. Interneten musika digitala saltzen duten saltoki nagusien artean
desberdintasun txikiak badira ere, antzeko eredua jarraitu dute
gehienek, Applek iTunes dendarekin ezarritakoak, hain zuzen ere. Hala
ere, egitasmo berriak ugariak dira, sustatzaileek espero duten
arrakasta beti lortzen ez badute ere. Frantziako Deezer.com webgunearen
apustua musika doan entzuteko aukera emateraena izan da. Streaming
deritzon teknologiaren bidez, erabiltzaileak nahi beste kantu entzun
ditzake, baina kantua ordenagailuan deskargatu gabe. Egun, 2,5 milioi
abesti eskaintzen ditu zerbitzuak eta Sacem elkartearekin lortutako
akordioari esker, legearen baitan jokatzen dute. Haien diru sarrerak
publizitatetik datoz eta horren zati bat jabetza intelektualaren
eskubideak kudeatzen dituzten erakundeekin partekatzen dituzte.

Bestelako aukerak ere aztertu ditu Applek berak, hilero kutoa jakin bat
ordaindu eta nahi beste kantu eskuratzearena kasu, zenbateko salneurria
ezar dezakete argitu ez badute ere. Nokiak eta Applek berak jorratutako
beste bide bat Mp3ak zerga moduko batekin kargatzearena da, esaterako,
musika entzuteko aukera eskaintzen duen telefono baten truke 60 euro
inguru behin ordaintzea, mzokinak disketxeen artean banatzeko.
Telefonicak, bitartean, musika, telesailak eta filmak bere ADSL
konexioen bezeroei doan eskaintzeari ekin dio Pixbox zerbitzuaren
bitartez. Urtebetez doan izango dute aukera hori eta, gerora, abiatu
zutenean bezala, ordainpeko zerbitzua izango da. Dagoeneko, 1,3 milioi
artxibo eskuratu dituzte erabiltzaileek Pixbox webgunearen bitartez.

Erostera joatea gero eta mingarriagoa da erosleentzat, prezioen etengabeko gorakada dela eta. Baina, aldi berean, lehen sektoreko ekoizleak kexu dira, gero eta gutxiago jasotzen dutelako haien uztaren truke. Salneurri horretatik saltokietako apaletan ikus daitekeeneraino «gero eta alde handiagoa» dagoela azaldu zuen atzo Bizkaiko EHNEko arduradun Ainhoa Iturbek, eta, ondorioz, Euskal Herriko nekazari eta abeltzainak «desagertzeko bidean» daudela ohartarazi zuen. Ekoizpen kostuen azpitik saltzen dutelako, «askok laga» egiten dutela esan zuen, eta, horren emaitza, Bizkaiko lurraldean kontsumitzen diren produktuen jatorrian ikus daitekeela gaineratu zuen. «Bizkaian ekoitzi ahal dugunaren %5 bakarrik ekoizten dugu, kontsumitzen ditugun gainerako elikagaiak kanpotik ekartzen dituzte».

Behin baino gehiagotan eskatu dio EHNEk Eusko Jaurlaritzari prezioen behatokia martxan jartzeko, baina orain arte ez dutela erantzunik izan diote.

Atzo Bilbon egin zuten agerraldian, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kontsumitzaile elkarteek bat egin zuten EHNEren aldarrikapenarekin. Euskal Herriko Kontsumitzaileen Antolaketak (EKA), Euskadiko Kontsumitzaileen Elkargoak (EKE) eta Euskadiko Kontsumitzaileen Batasunak (UCE) elikagaien garestitzearen zergatiak argitzeko eskatu dute, «honetatik guztitik etekinak nork ateratzen dituen kontsumitzaileek jakin behar dutelako», Ana Collia UCEko kideak esan zuenez.

Elikagai batzuekin banaketa enpresek lortzen dituzten «gehiegizko irabazi tarteak» gaitzetsi zituen EHNEko lehendakari Mikel Kormenzanak; «%300 eta %500ekoak ere izaten dira», azaldu zuen. Litro bat esneren truke ekoizleak 0,32 euro inguru jasotzen duela esan zuen Kormenzanak, eta, horren arabera, saltokietan euro batean saltzen den esne litroak %300etik gorako garestitzea izan du ekoizpenetik salmentarako bidean.

Banaketa enpresa horiek, gainera, produktuak ahalik eta merkeen eskuratzeko kanpora jotzen dutela azaldu zuen, «nolakoa izango den egoera eze, Eroski moduko enpresa batek Euskal Herri osoan zein Espainian fruta hornitzaile bakar bat ere ez duela». Hori dela eta, zuzeneko salmenta sareen alde egin zuen EHNEkoak, eta saltoki handien ereduaren kontra.

Azoka gardena Bilbon. Azaldu ez ezik, EHNEk etekin tarteak noren esku gelditzen diren erakutsi nahi dio gizarteari eta, horretarako, Azoka gardena deritzotena egingo dute etzi Bilboko kaleetan. Bizkaiko Foru Aldundiaren aurrean saltoki bitxiak jarriko dituzte, baserritik zuzenean ekarritako produktuen jatorrizko salneurriaren eta, ondoan, supermerkatuetan bildutako prezioen berri emango diote erosleei, «zenbateko aldea dagoen ikus dezaten». Gainera, saltokietan «egunotan» bildutako prezioak erakutsiko dituztela esan zuten, «eguneratutako argazki bat plazaratzeko asmoz».

Horrez gain, bertara joaten direnei poltsa bat erosteko aukera emango diete, hiru eurotan, eta poltsan sar dezaketen guztia eraman ahal zaingo dute salneurri horretan. Iragarri dutenez, azoka eguerdiko hamabietan irekiko dute, eta produktuak amaitu arte egongo da zabalik.