Mahats Orriak planeta

Heriotza-oharrak idaztea gustatzen zaio eta lagun ugari izaten ditu obituarioak idazterakoan. Arraroa egiten zaigu nonbait, izan ere, hildakoa bizirik zegoela ezin zitekeen esan obituario-zalea eta berriki hildakoaren arteko harremana berebizikoa zenik. Izan daiteke ere, gorpua bero dirauen artean heriotza-ohar zaleak ez dituelako lagunik, ez baititu behar hiltzen diren arte. Hura hiltzen denean hasten baita laguntasuna. Hizkera hanpatua erabili ohi du heriotza-oharretan eta, arruntean, bere bizitzako pasadizuak besterik ez ditu idatziko hildakoaz guztiz ahaztuta nonbait. Kazetaritza berrian egiten ohi zenez, pertsonaia nagusia idazlea bera baita, heriotza-oharraren xedea hildakoaz hitz egitea izan arren. Gustora geratuko da, lagun, min, lagun-min, heriotza, bizitzaren ankerra, patuaren krudelkeria eta horrelakoak idazterakoan. Inoiz esistitu ez den laguntasunari eskainitako loreei, zerraldoaren gainean,  hausnarketa esistentziala erantsi behar baitzaio, halabeharrez. Ez dizu Agur Jauna kantatuko heriotza-oharrean bertan baina gutxi faltako zaio.

(Hauxe da Llengües Vivesen blogean aste honetan ele bietara argitaratutako artikulua)

Zeren beldur zara? Labur esateko: auto-errealizazioa lortu ez izanaren beldur, heriotzaren beldur, besteen iritzien beldur, min fisikoaren beldur, gogoaren beldur, bakardadearen beldur... Beno, ba orduan, begiratu eiozu beldur horri aurrez aurre, sustraietatik begiratu ere.

Honeik rekonbersiñook latzak ixiten direz ta hamen ibili biher da pelean jentie sobran ta inor kanpora joan ez deitten. Honeik Bertonekoak argi esan zoskuen: akabau da bestiok kontaten dogune kontatie, edo rekonbertidu edo kanpora. Ta karajo! Ehun ta piko lagun holan derrepentien kanpora, ba rekonbertidu ein biko da. Asike hametik aurrera eingo dogu geure kontuek kontau, Eta turnoa eingo dogu hilien bat. Rifau ein dogu ta oingoa tokau jata niri,  tuneleko mostruari. Allabamos!

Hemen eskribiduten dogunok danok dekogu gauze bat, zibilizaziñoa ailegau baino lehenagoko habitantiek gara. Ni neu porejenploan lurran azpidxen bixi dan holango bitxoa naz, bitxo guztidxen modura motza. Edo hori pentsaten dot, ze hamen argirik ez dagoelez. Lehenago estutxuago bizi nintzen alkantarila ta halangoetan, baie metroa ein zeurien ta tunelakaz esplaiateko lekue itxi dostie ederra. Loditu be ein neintteke trankilamentien. Baie tripie eitteko jan ein bide, ta oingo zibilizaziñoak kendu doste gauze bat neuretzako sustentua zana: arratoiek. Lekue  handidxe, baina zer janik ez dago. Unikoa, sarri pasaten direz trenak barruen okelie ekarten daurienak (segun ordue gehiao-gitxiao, freskoao-gogorrao), baie pinta ona deukie. Agine sartuten probau dot inoz, baie ondo-ondo sarratute dao latie.

Ezetan dozue ferreteri bet ona hamen inguruen abrelatas gogorra dekona? Ezpabere hau espezieau estingidu ein biher da, ta esan dostie hor kanpoan metroan holango sustue emon ezkeroan iguel holan jentie gehidxao lotuten da auzoan berton paseotxue eitten lantzien behin, kanpora eskapau barik.

Ez ohiko saioa izango dugu hil honetan, idazlea bera ez da etorriko, izan ere liburu honen egilea, Raul Zelik alemaniarra da eta alemaneraz idatzi zuen liburua. Lagun armatua euskaratuta dago berriz, Edorta Mataukok egin ditu itzulpen lanak eta bera izango da gurekin, baina ez bakarrik. Edortarekin batera Petra Elser dator, Petra alemaniar euskaldunak Zelikekin batera itzuli zuen Sarrionaindiaren Lagun izoztua alemanierara, eta obra zein egilea bera ondo baino hobeto ezagutzen ditu.

Nobedadea beraz Tartean, lehenengo aldiz beste hizkuntza batean idatziriko obra baten itzulpena hartuko dugu mintzagai. Lan horretan Uxue Alberdik gidatuko gaitu. Ez dezagun pentsa hala ere, obra hori urrunekoa dugunik.

Alemanieraz idatzita baina Euskal Herria du mintzagai liburuak. Irakur dezagun Txalapartakoek eman diguten laburpena:

Liburu honetako protagonista, Alex, Bilbora itzuli da, lehenago oporrak igaro ohi zituen hirira. Itzulerak iraganarekin jarriko du aurrez aurre; lekuak, kantak, lagunak… eta itxuraz amaierarik ez duen gatazka. Baina, batez ere, Zubietarekin jarriko du aurrez aurre. Aspaldiko laguna, Joseba Sarrionandiari kartzelatik ihes egiten lagundu zionetik sasian dabil.

Poliziaren esanetan, egun ETAko buruetako bat da; Europako terrorista bilatuenetako bat, baina, aldi berean edo oroz gain, Alexentzat iraganeko laguna da Zubieta. Penintsula zeharkatzen laguntzeko eskaria jasoko du Alexek eta, zalantza politikoak gora behera, adiskide zaharra laguntzeko beharra sentituko du. Hala, bada, klandestinitatearen beldurrek, lagunaren uste politikoen tinkotasunak eta aspaldiko oroitzapenek goitik behera inarrosiko dute seiehun kilometro luzetan.

Europaren bihotzetik euskal gatazkaren muinera jo du Raul Zelikek. Road movie edo eta eleberri beltz baten jantzian, esangura politiko sakona duen liburua utzi digu alemanak.

Interesgarria, ezta? Badakizue beraz. Otsailaren 24an hitzordua dugu Edorta Matauko eta Petra Elserrekin. Uxue Alberdik gidatuta.