Internet menperatzen duenak herrialde bateko ekonomia kontrolatzen du. Teknologiaren munduko guruetako baten hitzak dira, baina ez nolanahiko aditu batenak, David Perry Trend Micro segurtasun enpresa ezaguneko zuzendariarenak baizik. Badu zertan oinarritu: Datuz beteriko munduan bizi gara. Munduko diruaren %90 ordenagailuetan dago, airean. Horregatik doaz kriminalak Internetera, dirua bertan dagoelako. AEBetan, 2007an, 90.000 milioi dolar ostu zituzten sareko lapurrek 15 milioi banku kontutatik, FBIren arabera. Horren atzetik nor ote dagoen galdetuta, Parryk argi dauka: Bankuetan lapurtzen edo pertsonak bahitzen dituzten berberek egiten dute; aldea bakarra da orain ordenagailuak erabiltzen dituztela.
Bankuetara ez ezik, phishing delakoa bestelako erakunde batzuetara ere heldu da. Espainiako Ogasunaren izenean bidali izan dira aurten datu pribatuak lapurtzeko asmoa zuten mezu elektronikoak. Errenta aitorpenari zegokion diru kopuru jakin bat bueltatu behar zitzaiola esaten zioten hartzaileari, eta hark bere bankuko datuak eman behar zituen ustezko ogasunaren webgunean, lapurrek moldatutako gunean, alegia. Antzeko mezuak zabaldu dira nortasun agiria berritzeko bulegotik edota loteria agentziaren batetik, balizko sari baten berri emanda
Bankuetako gakoekin bezala, kreditu txarteletako datuen bila ere aritzen dira lapurrak. Horretarako, phishing-a baliatzen dute, besteak beste, futbol partidetarako sarrerak edo sakelakorako kreditua erosteko gezurrezko guneak sortuta. Kreditu txarteletako datu eta kodeekin erosketak egiten dituzte gero. PayPal ordainketa sistemak ere izan ditu mota horretako iruzurrak, baita eBay webguneak ere.
Erreklamazioa egin Lapurreta gertatu ondoren, erabiltzaile gehienek bankura jotzen dute kontu eske, ahal bezain pronto, Internet bidezko eragiketei traba jar diezaieten. Bankuek, gehienetan, gertatutakoa Poliziari salatu behar diotela esaten diete bezeroei eta, salaketa eskuan, bulegora bueltatzeko, lapurtutako dirua buelta diezaieten. Bankuak ikerketa propioa egiten du, eta hilabete inguruko epean erantzuna eman.
EKE Euskadiko Kontsumitzaileen Elkargoko Karmele Oleagaren esanetan, halakoetan, "banku gehienek beren segurtasun arazo bat dela aitortu eta diru guztia bueltatzen diote bezeroari, datuak babesteko erantzukizuna bankuarena baita". Edonola ere, EKEra mota horretako kasu gutxi heltzen direla dio Oleagak eta, izan direnetan, "erraz konpondu" dituzte.
Izan dira, alabaina, epaitegietara heldu diren erreklamazioak, bankuek lapurretaren erantzukizuna bezeroarena dela diotenean. Horixe argudiatu du Bancaja kutxak haren kontra bi bezerok jarritako salaketaren inguruan. Castelloko Lurralde Auzitegiak bankuaren aurka jo zuen abuztuan eta bezeroei 6.000 eurotik gora bueltatzera zigortu zuen.
Bancajak, ordea, banku bati dagozkion segurtasun neurriak dituela berretsi du, eta, horregatik, helegitea aurkeztu zuen. Esan zuenez, Interneten diru transferentziak egin aurretik, bezeroei kode jakin batzuk bidaltzen dizkie SMS mezuen bitartez. Pasahitzak behar bezala ez zaintzea bezeroen arduragabekeria dela uste du bankuak.
Adicae bankuetako erabiltzaileen elkarteak ohartarazi duenez, "banka elektronikoaren gainean Espainian emandako lehen epaietarikoa izan da", eta aurten mota horretako salaketak ugaritu egin direla gaineratu du.
1Nola heltzen dira mezuak ordenagailura? Spam-ari esker milioika erabiltzaileen helbide elektronikoak dituzte lapurrek, eta banku kontuetatik dirua ebatsi nahi dutenean, banku eta kutxen izenean mezuak bidaltzen dituzte. Segurtasun arazoren bat dela-eta bezeroak Interneten eragiketak egin ahal izateko erabiltzaile izena eta kodeak eman behar dituela dio mezuak. Sinesgarria izateko, bankuaren webgunearen itxura eta logoak ditu mezuak. Eskaintzen duten esteka benetakoaren antzekoa izan ohi da, esaterako, www.lacaixa-es.org, bankuaren helbide zuzena www.lacaixa.es izaki. Milioika bezero dituzten bankuak dira eraso horien helburu nagusiak, baina txikiek ere izan dituzte inoiz, Kutxak eta BBK-k kasu.
2Askotan lortzen al dute lapurrek bere asmoa? Erasoak ondoriorik izateko, hiru baldintza bete behar ditu balizko biktimak: Iruzurraren mezu elektronikoa jasotzea, bertan ageri den bankuko bezero eta Interneten eragiketak egitea eta, azkenik, mezuari sinesgarritasuna ematea. Bankuak bidalitako mezua dela uste duenean, bezeroak datu guztiak ematen dizkio lapurrari gezurrezko -baina bankuaren itxura bereko- webgune baten bidez, pasahitzak barne.
3Zer egiten dute lapurtutako diruarekin? Kodeak eskuratu ondoren, lapurrak horiek erabili eta diru transfrentzien bidez, ahal bezain beste diru ateratzen saiatzen dira. Horretarako, bitartekariak erabiltzen dituzte, Interneten aldez aurretik bilatutakoak. Spam mezuek, inoiz, lanpostu zoragarriak eskaintzen dituzte, eginkizun bakarra diru transferentziak jaso eta dirua bidaltzea dutenak. Western Union bezalako sistemen bidez bidalitako diruaren arrastoa galtzen da eta, horrela, poliziak errudunik aurkituz gero, transferentzia jaso duen bitartekari hori izango da.