Hasier

Heriotza-oharrak idaztea gustatzen zaio eta lagun ugari izaten ditu obituarioak idazterakoan. Arraroa egiten zaigu nonbait, izan ere, hildakoa bizirik zegoela ezin zitekeen esan obituario-zalea eta berriki hildakoaren arteko harremana berebizikoa zenik. Izan daiteke ere, gorpua bero dirauen artean heriotza-ohar zaleak ez dituelako lagunik, ez baititu behar hiltzen diren arte. Hura hiltzen denean hasten baita laguntasuna. Hizkera hanpatua erabili ohi du heriotza-oharretan eta, arruntean, bere bizitzako pasadizuak besterik ez ditu idatziko hildakoaz guztiz ahaztuta nonbait. Kazetaritza berrian egiten ohi zenez, pertsonaia nagusia idazlea bera baita, heriotza-oharraren xedea hildakoaz hitz egitea izan arren. Gustora geratuko da, lagun, min, lagun-min, heriotza, bizitzaren ankerra, patuaren krudelkeria eta horrelakoak idazterakoan. Inoiz esistitu ez den laguntasunari eskainitako loreei, zerraldoaren gainean,  hausnarketa esistentziala erantsi behar baitzaio, halabeharrez. Ez dizu Agur Jauna kantatuko heriotza-oharrean bertan baina gutxi faltako zaio.

Zeren beldur zara? Labur esateko: auto-errealizazioa lortu ez izanaren beldur, heriotzaren beldur, besteen iritzien beldur, min fisikoaren beldur, gogoaren beldur, bakardadearen beldur... Beno, ba orduan, begiratu eiozu beldur horri aurrez aurre, sustraietatik begiratu ere.

J.D. Salinger ezagutu nuen 1967ko udazkenean. New Hampshire-eko bide bazterrak orbelez gainezka zeuden Salinger-en etxeko atariko arkupea zeharkatzea deliberatu genuenean. Nire emaztekidea eta biok urduri geunden oso, suposatu dezakezuen modura. Ez zitzaizun egunero suertatzen Holden Caulfield-en sortzailearekin aurrez aurre egoteko abagadunea: ordurako,  ezaguna genuen ezkutatzeko zuen grina, Thoureau berri baten gisara, eta jendearengan sortzen omen zuen ezinegona. Norbait guztokoa izan ezean, agerian uzteko modu guztiak erabiliko zituen eta bere etxetik botako, inolako koplarik gabe. Gauza guztien gainetik bere laguna izan nahi nuenez, ez nintzaiokeen nire buruari barkatuko Salinger-ek bere etxetik bota izana: asko ikastekoa bainuen, pentsatzen nuen orduan, idazle handi baten ondoan. Eta batez ere, gutxitan gertatzen denez, egorik ez zuen idazle ezkutari baten irakaspenez hazi nahi nuen ene intelektoa.

Haatik, erabat xarmangarria iruditu zitzaigun Alice-i eta neroni 50 urte pasatxo ematen zituen gizon izugarri altu eta mehe hura, ilea urdintzen hasia zitzaiola.

Arkupeko sarreran hartu gintuen eta hall-ean itxaroteko eskatu zigun. Bitartean, sukaldean sartu zen krispetak prestatzera. Ezin nuen sinestu The Catcher in the Rye-ren egileak holako eginkizun prosaikoekin bere burua entretenitu zezakeenik. Aipatu nobelako epifania espiritual batean legez hitzegiten zigun. Zenbait minutuz itxaron genuen hall soil hartan elkarri zirkinik esan gabe. Eternalak iruditu zitzaizkidan minutu haiek, arto-krispetak txinpartaka aditzen genituen bitartean.

Ez zuen berriro idatziko. Krispetak jaten zituela ziurtatu zidan. Hobeto esateko, ez zituen batere maite jada Caulfiel-en istorioak edota eta literatur narrazio laburrak, New Yorker-en 40. hamarkadatik aurrera argitaratu zituenen antzekoak. Ez zitzaion literatura interesatzen. Bizitza nahiago zuen. Bizitza deskribaezina eta ezkutua. Auto-biografia eta egunerokoaren artean zatekeen zerbait ari zen idazten etenik gabe; hala ere, ez zekien zertarako, eta argitatzeko gai izango zen zalantzan jartzen zuen. Bartlbly berri bat izateko arriskua gustoko zitzaion.

Etxeko atari arkupetik ateratzerakoan, gizon haren ongizatearen nondik norakoaz hausnartu nuen: ezkutatzeak ematen duen ongizate bereziaz. Krispetak prestatu eta bizitzari so, besterik ez.

Urdaibaietz Plataforma aurkeztu berri dugu Bilbon. Manifestua kaleratu dugu eta ahalik eta gizarte eragile gehien bildu nahi ditugu gure erronka nagusiari aurre egiteko: Urdaibai Guggenheim Museoaren inposaketarik ez!

Film bitxitzat jo dute zenbait iruzkingilek Cohen anaien azkena, A serious man. Filma ikusi ondoren, "oso normala" irudi zait. Bizitza normala izan baitaiteke arruntean. Pelikula klasikoen zeinuak erakusten dizkigu: esaterako, eszenografia eta anbientazioak berebiziko garrantzia dute, historiaren linealtasunak berak adina esango nuke. Minesotako komunitate judutar baten berri ematen digu filmak, 1967ko udan gaudela sinestarazten digute Cohen anaiek.

Larry Nidus pertsonaia nagusiari "suertatzen" zaizkion zorigaiztoko gertaeren zerrenda luzea da. Gizakiak Demiurgoaren aginduz jasan behar dituen borroka existentzialak ez du amaierarik Cohen anaien historian. Egiptoko zazpi plagak txiki geratzen dira Larry Nidus-en bizitzarekin alderatuz. Inongo itxaropenik gabeko borroka, Cohen anaien iritzian. Izan ere, protagonistak okertutako bizitza nolabait zuzendu duela ematen duenean (xake partida bat galdua duzunean zoriak laguntzen dizun modura) taulako piezarik boteretsuena, dama beltza, agertuko zaio telefono dei baten bidez.