Ahuntzaren Eguerdiko Doministikua

Diasporan Euskal Herriaz deukozun irudia nahikoa idealizatua, puztua, irreala eta folklorikoa izaten da normalean, eta neuri horixe gertatu izan jatan, noski, eta suposatzen dot antzera gertatuko jakiela judutarrei Israelegaz, esate baterako. Urrutiko intxaurrak dira azken finean, eta gerturatzen zarenean...

Urteak dira neu gerturatu eta bertoratu nintzanetik, baina gaur egun (2010. urtean) Baskistanera diasporatar bat bizitzera iritsiz gero zer pentsauko eban jakitea gustauko jatan. Eta turistek geurean zer ikusten daben. Eta herrialde txiroetatik iritsitako etorkinek. Eta Bruce Springsteenek. Eta Maria Teresa Fernandez de la Vegak...

Izan be, non dagoz 1980ko hamarkadako euskal futbolari sendo eta borrokalari horiek? Zergaitik azken urteotan kantabriar aurraunlariek euskaldunei irabazten deutsie? Baskonia euskal saskibaloi taldea da? Kataluniarrek erreferendum ederrak egiten dituzte eta geuk zergaitik ez? Unibertsoaren zein txokotan gelditu dira Botxoko zirimiria ekartzen eben hodeiak?

Bestela, Iturribideko punkiak postalekoak dira erabat, eta sakelako telefonoekin kalean gora eta behera ibiltzen dira. "Melilla y Fez"enak egin dau, eta horren ordez XXI. mendeko taberna guay bat ipini dabe. Eta Atxuriko "Miren Itziar" moduko jatetxe jator eta "kastizoen" ondoan diseinuzko errestaurantak gero eta ugariagoak dira. Batzokiak be diseinuzko bihurtu dira, zerbitzari erdaldunak eta guzti. Orozkon be bai.

Pijokeriak jota gagoz, eta neu ganera nostalgiak harrapatuta.

("Goienkaria"n argitaratutako bigarren kolaborazinoa da hau, 8. orrialdean irakurgai dozue)

Osasunaz ez dot idatziko oraingoan, ezta Errealaz be. Ezagutzen nautenek badakite zelako forofoa nazen, neurea sentimendu bitxia eta transprobintziala dala, Botxoan bizi edo Euskal Herritik kanpo beti izan nazela txuri-urdina...

Baina gaurkoan ez dot aldarrikapen futbolzalerik egingo, apunte zinemazalea baizik. Izan be “Txori Urdin” orain dala aste batzuk geurean estreinatutako filmaren izenburua da, haurrentzat zuzendua. Kontu jakina da umeek euskarazko zinema kalean ikusteko zein aukera gitxi dagoan, etxean DVDei esker eskaintza zabalagoa dan arren. Eta badakigu batzuk geure hizkuntza umeei eta txakurrei egiteko bakarrik erabiltzen dabela, baina beste heldu batzuoi be zinema euskaraz ikustea gustauko jakun. Kalean eta etxean.

Bertoko ekoizpenak urriak dira, pelikula batzuk bikoizteko ahaleginak hor dagoz, baina badago beste bide bat, azpitituluena alegia. Ohitura kontua da, besterik ez, eta orain dala hamarkada askotatik hona ederto ohitu izan gara filmak beti bikoiztuta ikusteko. Baina “hain txaubinistak” diran frantziarrek be filmak jatorrizko bertsinoan eta azpitituluekin ikusten dituzte, eta horixe bera gertatzen da hainbat herrialdetan. Pelikulak bikoiztea baino merkeagoa da, aktoreen benetako abotsak ezagutzeko aukera emoten dau, jatorrizko hizkuntzetan entzuteak zeharo aldatu dezake film bat. Zinemaldian pelikulak holan emoten dituzte eta internauta batzuk hasi dira azpitituluak eskaintzen euskaraz, baina areto komertzialetan egia da orain arte arrakastarik ez dabela eduki geurean. Halandabe, zeinek esango euskun euroekin azkenean ohituko ginala?

Toñiko Forokideek aurrea hartu deustien arren, antzeko formatoagaz ganera kabroi halakoak (biba zuek!), hamen deukozuez gentlemen and ladies urteroko sari prestigiodun eta beteranoak. Baten batek ez badau saririk jaso edota ados ez badago izendatze erabat arbitrario hauekin, mesedez idatzi beheko aldean. Hemetik (ia) zazpi urtera erantzungo dogu.

Brontzezko Ahuntza: Juan Luis Fernández Gutiérrez ahuntz paregabeari,  “Iraultza” izeneko gutun paregabeagaitik.

Zidarrezko Ahuntza: “Arralde”n antolatutako ekitaldiagaitik, Anton Lakuntza eta taldekide katxondoei. 

Urrezko Ahuntza:   Martxelo Otamendi, Txema Auzmendi, Joan Mari Torrealdai, Iñaki Uria eta Xabier Oleaga urrezko ahuntzei. "Ametsak kondenak dira amesgaizto honetan" (M. Urdangarin). Baina Urte Libre On!

Intsentsuzko Ahuntza:    J.I. Munilla gotzainaren aurka matxinatutako ahuntzei. Giputzak "gatzbako" hutsak dirala dinoe... kaka zaharra!

Mirrazko Ahuntza: Alberto Peña Iturria aitari. Gogoan zaitugulako.

Zaborrezko Ahuntza:  Bizimodua eta pentsamoldea baino klima aldatzen laguntzen dabenei. Geuri guztioi alegia.

Jo eta ke Ahuntza: Patxi Traperori emongo neutsan aurton be bai baina, lehia estuan, Jozulinek irabazi deutsa oraingoan. Enorrrrme, txapeldun!

Erriberako Ahuntza: Sebastien Gonzalezeri, erriberarra izan ez arren baina bai ahuntz dotorea.

Robinson Crusoe Ahuntza: Xabier Silveirari , Bertsolari Txapelketa Nagusi arrakastatsuan edukitako ibilbide robinsoncrusoetarragaitik.

Zeluloidezko Ahuntza:  "Man on wire" pelikula liluragarriari. Pasio huts baten islada da, zainaren bidez ganera.

Binilozko Ahuntza: “Euria ari du”, Joseba Irazoki musikari anfibioaren diskoari. Gero eta eurizale gitxiago eta “all-year-long” terrazazale eta eguzkizale abduzitu gehiago ditugulako. Euria da-ta, Euskal Herrian!

Zuzeneko Ahuntza: “Bizardunak” talde ahunzgarriari, "botila beteta dagoen bitartean".

Santutxuko Irakurlearen Tarteko Ahuntza: Kirmen Uribe ahuntzari (aurton barriz be), sari eta laudorio guztien azpitik, eta aurton Irakurlearen Tartean egon ez dan arren (ezta neu be).

Goñiko Ahuntza:  Juan Jose "Braveheart" Ibarretxeri. "Napoleón" López baino askoz anormalagoa izatearren.

Diamantezko Botxokaria: Botxoko "11 TB"koei. Ondo etorri!

Diamantezko Doministikua: Antxume txiki barriari (bigarren eta azkenari. Seme-alaben batez bestekotik gora gagoz, eta konplitu dogu dagoeneko). Aupa Aiora!

Alberto Ormaetxea Saria: Martin Lasarteri , Errealeko jokalari guztiei eta presidente batzordeari. Ilusinoa geuri itzultzeagaitik. 

Gor@gut@gut@rr@k Ahuntza: Aita Barri Euskaldun ohi guztioi, baina bereziki Iker aita barri-barri euskaldunari. Alkartea desagertu dan arren, besarkada handi bat zeuri!

 

(Llengües Vivesen blogean, elebidunez, argitaratua):

Kirmen Uribe (1970-) idazle ondarrutarrak aurtengo Espainiako Narratiba Saria irabazi du “Bilbao-New York-Bilbao” eleberriarekin, eta azken 24 urteotan gazteleraz eginda ez den liburu batengatik sarituta izan den zazpigarren egile bilakatu da, haren aurretik Alfredo Conde (“Xa vai o griffón no vento”), Bernardo Atxaga (“Obabakoak”), Carme Riera. (“Dins el darrer blau”), Manuel Rivas (“¿Qué me queres, amor?”), Unai Elorriaga (“SPrako tranbia”) eta Suso de Toro (“Trece badaladas”) izan direlarik. Sari hau 1926an lehendabiziko aldiz eman zuen Espainiako Kultura Ministerioak, 1977tik aurrera urtero, eta 1986an estreinakoz gaztelerazko ez zen lan bat aukeratu zuten.

Kirmen beraz saritutako hirugarren idazle euskaldun bihurtu da berak idatzitako lehenengo eleberriarekin, aurretik haur eta gazte literatura eta zutabegintza batik bat, olerkia, saiakera eta beste genero batzuk jorratu zituelarik. Orain arte lanik ezagunenak “Bitartean heldu eskutik” poema liburu arrakastatsua (AEBetan ere argitaratua) eta Mikel Urdangarin eta Bingen Mendizabal musikariekin batera egindako disko-liburuak izan ditugu.

Bestela, Txomin Agirre herrikideak ehun urte lehenago “Kresala” eta “Garoa” ospetsuak argitaratu zituen, aditu askoren ustez euskarazko lehenengo eleberriak izan zirenak, eta Uribe iaz genero horretan estreinatu zen. Ordutik kritika negatibo batzuk ere jaso izan ditu, tartean “BI-NY-BI” eleberrigintzan kokatzeko zalantzak direla medio. Eta gainera orain dela hilabete bat jasotako sariak polemika nolabait hauspotu izan du literatura arlokoak ez diren irizpideengatik. Izan ere, alde batetik López EAEko presidente berriak maiatzean kargua hartzean besteak beste Kirmenen poema bat irakurri zuen, eta oraingo sariaren berri eduki ondoren idazlea publikoki laudatu du, tartean bere ustez “euskal herritar berrien irudia” delako. Eta beste alde batetik ez da falta izan euskaldunek horrelako espainiar sariak ez onartzeko deia egin duenik…

Azken finean idazleak arrakasta lortu du baina polemikaren erdian egon da modu batean edo bestean liburua argitaratu zuenetik. Nire ustez, irakurle hutsa naizen aldetik, oso lan orijinala eta gomendagarria da, baina ez dakit zeintzuk diren irizpideak holako sari potoloak emateko. Azpian kultura arlotik kanpoko arrazoiak daudelako susmoak oso barreiatuta daude eta ez da harritzekoa. Berdin gertatzen ari da azken aldiotan Eusko Jaurlaritzak banatzen dituen Euskadi Sariekin ere. Baina edozein kasutan harrigarria da “Euskaldunon Egunkaria” auziarekin beste alde batera begiratzen dutenak auzi horretako akusatuen alde agertutako Kirmen Uribe hainbeste txalotzea. Edo ez dakite ba gisa horretako bidegabekeriei buruz, besteak beste, Kirmen “herritar berriak” daukan iritzia? Bihar behinik behin geurea guztiona jakingo dute...