Ahuntzaren Eguerdiko Doministikua

Aurtongo "Ahuntz Sariak 2008" lehiaketa prestigiodunerako hautagaiek oso lehiakide gogorra edukiko dabe, kategoria askotan irabazteko aukera deuko-eta. Gaurko egunkarian topautako lerroburu zoragarri hau besterik ez dozue irakurri behar, Franco Battiato ahunzgai erraldoiak botatakoa:

"Oraindino ez dot aurkitu grabitate puntu iraunkorra, zorionez".

Oraindino ez dakit entrenatzaile ona edo txarra dan, denporak esango dau. Taldea Lehen Mailara igoz gero, "buenillo" izango da, noski. Bestela...

Kontua da lehengo egunean Juanma Lillok deklarazino interesgarriak egin zituela, "The Daily Basque"n irakurritakoak, Anoetako "txistulariei" zuzendurik:

"Cuando el público silba a un jugador, nos silba a todos. Esto no ayuda a competir y, por tanto, tampoco a la consecución de buenos resultados. Pero los que silban ya lo saben y son conscientes de ello."

Juanma dagoeneko konturatu da Anoetako publikoa munduko hoberena ez dala. Ez da munduko bigarren hoberena be.

Herrialde berdeetan gero eta herritar abduzitu gehiago bizi dira, herrialde orlegietan gero eta euri gitxiago dagoen hein berean, ziur aski.

Txikitan, Lesakan bisitan gengozan batean, aitaren lehengusina abduzitu bat kexaka ebilen euria egoalako. Orduan euria gehiagotan egiten eban, orain dala hogei urte, eta herritar anfibio gehiago bizi ziran Lesakan, Baskistanen orokorrean, eta Asturiasen, Galizian, Eskozian eta abarretan, susmatzen dot. Egun hartan, aitaren beste lehengusina batek, anfibioa danak, ahiztari erantzun eutsan euria zala berdetasunaren truke ordaindu behar genduan saria. Orlegitasunaren ordainsaria dala, alegia. Berba haietaz ez naz ahaztu, ikusten dozuenez, aitaren lehengusina anfibioagaz kontu honetan erabat ados nagoelako. 

Baina gero eta gehiago dira herrikide abduzituak, neuk uste. "Euria gorroto dot!"  Inguratuta bizi gara txakur orlegiak. "Hau da eguraldi txarra!" Geureak egin dau. "Urak zapuztu deuskuz oporraldiak, hau nazka! Hobe geneukan Katalunia aldera joatea. Costa Bravan eguraldiak ez deutsu hutsik egiten. Eguzkia jaun eta jabe, udan legez neguan be..." Eta hauxe da asteotako arazoa Bartzelona aldean, eguzkia jaun eta jabe dala udan, udabarrian, udagoienean eta neguan. Eguraldi "onak" jota dagozala.

Aurreko astegoienean Barnan egon naz eta, orduan bai, abduzitu askok be pozez hartu dabe egunotako euria. Gorriak ikustean euria gustuko dabe abduzituek, hara besteak! "Aturem el trasvasament? No, gràcies. Visca la pluja i la mare que la va parir!"

Neu, bestela, pozik nago Pellok "euria" (edo antzeko zeozer) esaten ikasi daualako "eguzkia" baino lehen. Pello genetikoki anfibioa da, internauta maiteok! Tira, inguruneak (neuk) be agian eragin deutsagu, baina laga ilusinoak egiten...

Jente eleganteak ingelesez egiten dauala Aberdeenen eta Glasgown, eta ez gaelikoz, gauza jakina da. Bilbon be, noski, señorito eta señoritek gazteleraz berba egiten dabe, aspalditik. Halandabe, Ebaristo Bustintza "Kirikiño" idazle mañariarrak ezustekoa hartu eban Botxoan 1915ean, "Bilbaoko euskaldunak"  idatzitako testuan kontatzen dauan legez:

Araiñegun goiz-erdian jagi ta urten nintzan etxetik nire adiskide zar eguzki jaunagaz aldi bat igaroteko; joan nintzan ibai ondotik Olabiagaraiño, an igon aldaztxo bat, eta sartu Erruki-Etxeko (Samames) zugazti gerizpetsuan. (...) Alako batean ni nengoan aulkiaren urrengokoan jesarri ziran andereño (señorita) gazte bi, amasei ogeira bitartekoak, politak, apaindo jantzita, ta txor-txor-txor ba eragoioen alkarregaz barriketan. (...) Adi jarri nintzan eta... bai gizonak! euskeraz eben euren jarduna andereño apain areek, eta euskera gozo-gozoa gero. (...) "Emakume bik euskeraz itz egin dabela ta, orrenbeste zarata?" esan lei bat-edo-batek; eta nik darantzutsot: Bai, zarata andia, geure bizi guztian ikusi ta ikusten dogulako señorita ta señoritoak eta euron antza artu gura daben guztiak beti espaiñeraz itz egiten dabela.

"Erruki-Etxetik" eta "Samamesetik" gertu eta pasarte hau gertatu baino urte batzuk lehenago, 1908an, "Basurtuko Ospitale Zibil Santua" inauguratu eben. Aurton, beraz, 100. urteurrena ospatzen dabilz, eta ospakizunen barruan Osasungoa Euskalduntzeko Erakundeak urtero antolatzen ditu Osasun Jardunaldiak (dagoeneko 18garrenak!) Bilboko ospitalean egingo ditu, Basurtuko Euskera Batzordeak lagunduta. Aurtongo gaia "Gaixotasun Kutsakorrak" izango da, eta dirudienez beste urte batzuetan baino jendetsuagoak izango dira, publizitateak eta gaiak lagundurik.

Kontua da orain dala 100 urte osagileek jente elegantearen multzoa osatzen ebela, señoritoak alegia, eta nekez egingo ebela gazteleraz baino. XXI. mendeko hasikeran gauzak ez dira larregi aldatu, tamalez, baina ez dot uste orduan bezain eleganteak eta señoritoak garenik, eta apur bat euskaldunagoak bai gara, behintzat.

Kontua da "Kirikiño"k ezusteko are ederragoa hartuko ebala "Samames" inguru horretatik aurtongo urrian igaro balitz eta geure jardunaldietara etorriko balitz.

Kontua da idazle eta filosofo botxotar-salamankar ospetsu hark huts egin ebala orain dala 100 urte egindako profezian ("El vascuence no puede acomodarse a la vida moderna (...) Bilbao hablando vascuence es un contrasentido (...) El vascuence se extingue (...) Enterrémosle santamente").

Hauxe da hamazazpigarren kapitulua eta pentsauko dozue, neuk legez, noz arte? Oso argi ez deukot, baina ziur aski bigarren umetxoa munduratuz gero aita barria izateari lagako neutsan. Hortxe dago muga...

Bestela, aita euskaldun eta blogari batek komentau dau ez dodala hainbeste blogeatzen azken aldiotan, eta egia da azken mezua orain dala egun batzuk idatzi nebala.  

Aste Santuan, halandabe, inspirazino iturria topau dot, oporretan askotan gertatzen dan legez. Eta aurkikuntza Pontevedrako "Michelena" liburudendan topau neban: 'Diario dun pai acabado de nacer' ('Aita jaiobarri baten egunkaria ' ). Izenburu erakargarria bada, kontrazala be ez da makala: Berton, egilea (Henrique Alvarellos) kazetaria dala azaltzen dabe, haurdunalditik umeak (Pablok) 5 urte bete arteko garaia kontatzen dauala, aitatasunari buruz hausnarketa egiten dauala, eta egilearen aita tarte horretan hil egiten dala. Ufa! Erakargarriegia ez irakurtzeko. Eta horixe egin dot, eta ganera orrialdeetan zehar topautako kointzidentziak are gehiago izan dira, behin baino gehiagotan neure burua islatuta ikusi dodala alegia.

Betiko moduan, pasarte batzuk ipiniko deutsuedaz, zuek be dastatzeko. On egin!

"A baixa laboral para o pai dura tres míseros días" (gaur egun uste dot 15 egun ziztrin dirala, wow!).

"No fogar, nos primeiros días , un atópase bastante desnortado" (...) "Os pais quedan fóra de sitio nesta etapa. Encaixados entre a intuición sempre rápida da nai do bebé, e as resolucións con carga moral e medallas de veterana da sogra. No medio, o pai, un ninguén (...) Un corre o grave risco de ir menguando até se converter no mero paseante oficial do fillo, ou no responsable de baixar as cacas ao colector. Contra isto, quen queira vivir realmente a vida do neno, ten que loitar."

Denporan aurrera, animaliei buruzko dokumental bat semegaz ikusten dabilela: " Do papá non din nada, fillo. Nin os estudosos dos animais nos contemplan".

Haren aita hiltzean: "O teu avó, fillo, meu pai, xa non vai volver. (...) Son un orfo". Eta: "A inmortalidade tamén é continuar as obras daqueles que xa non están".

Aita-hizkuntzari jagokonez: " Dende que naciches, fillo, tiven claro que só che falaría en galego. O resto do mundo xa se encarga de converterte en bilingüe ou trilingüe, que a sabedoría non ocupa lugar".

Eta azkenik: "É unha decisión que hai que tomar, educar ou non o fillo na relixión (...) Un camiña na heterodoxia, na espiritualidade sen ritos, e isto é difícil de transmitir por agora (...) Fálolle de Xesús (...) Visitamos unha igrexa de cando en vez e Pablo mira moi fixamente para os enormes crucifixos."